- Kartal Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Tel: (216) 399 50 15/132 dahili
- Kartal Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Tel: (216) 399 50 15/168 dahili

- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 1. Ceza Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1350 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 2. Ceza Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1346 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 3. Ceza Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1258 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 1. Hukuk Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1253 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 2. Hukuk Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1343 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 3. Hukuk Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1499 dahili
- Sultanahmet Fikri ve Sınai Haklar 4. Hukuk Mahkemesi Tel: (212) 516 63 68/1341 dahili

Ankara Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 1. Ceza Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/116 dahili
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 2. Ceza Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/135 dahili
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 1. Hukuk Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/125 dahili
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 2. Hukuk Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/136 dahili
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 3. Hukuk Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/147 dahili
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar 4. Hukuk Mahkemesi Tel: (312) 342 10 35-36/148 dahili

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri
- İzmir Fikri ve Sınai Haklar 1. Ceza Mahkemesi Tel: (232) 411 20 00/1610 dahili
- İzmir Fikri ve Sınai Haklar 2. Ceza Mahkemesi Tel: (232) 411 20 00/1604 dahili
- İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Tel: (232) 411 20 00/1734 dahili

Ankara Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi Hakimlerinden Serdar Arıkan tarafından yazılan “Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri” adlı yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Derleyen : Av. Levent Yaralı - Kaynak: Marka Tescil Ofisi

Söz konusu haklar ve koruma hükümleri 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda(=FSEK) düzenlenmiştir.

FSEK’e göre Eser “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri“ şeklinde ifade edilmektedir.

Bir eserin FSEK kapsamında eser olarak kabul edilebilmesi ve korumadan yararlanabilmesi  için sahibinin özelliklerini taşıması dışında yukarıda Eser tanımında verilen eser türlerinden birine de ait olması gerekmektedir.

Eser Türleri
  – İlim ve Edebiyat Eserleri
  - Musiki Eserleri
  - Güzel Sanat Eserleri
  – Sinema Eserleri

556 sayılı KHK’nın vermiş olduğu tanım uyarınca sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü mal veya hizmetleri ayırtedici işaretler markadır.

Ülkemizde marka tescil başvurularının yapılacağı yetkili kuruluş Türk Patent Enstitüsü‘dür.

Bir buluşun patent verilerek korunabilmesi için yeni, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygulanabilir nitelikte olması temel şarttır. 

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükünde Kararname’nin 7. maddesinde “tekniğin bilinen durumu” ifadesi ile kast edilen, patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgiler olduğu belirtilmiştir.

Konu itibarıyla patentin 2 türü bulunmaktadır. Bunlar ürün patenti ve usul patenti’dir. Bunun yanı sıra ek patent ve  gizli patent de patentin türleri arasında sayılmaktadır.

Patent başvurusunun incelenmesinde 2 sistem vardır. Bunlar,  incelemesiz patent verilmesi sistemi ve incelemeli patent verilmesi sistemidir. İncelemesiz patent verilmesi sisteminde yenilik incelemesi yapılmasızın verilen patentin koruma süresi 7 yıldır. İncelemesiz patent alınması halinde koruma süresi içerisinde inceleme yapılmasının istenmesi mümkündür.  Başvuru sahibi ya da üçüncü kişilerce yaptırılan inceleme olumlu sonuçlanırsa buluşa incelemeli patent verilecektir. İncelemeli patentin koruma süresi 20 yıl olup, yenilik incelemesi sonucu incelemesiz patent sahibine verilmesi halinde koruma süresi 20 yıla tamamlanacaktır.

Patent‘e konu buluşlara kıyasla daha küçük bir soruna çözüm getiren ve daha basit nitelikli buluşlara faydalı model belgesi verilmektedir. Faydalı Model’e konu olacak buluşların da sanayiye uygulanabilir ve yeni olması gerekliyse de faydalı model tescili için patentte olduğu gibi tekniğin bilinen durumunun aşılması aranmamaktadır. 

Patentten daha basit bir incelemeyle verilen faydalı model belgesinin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve bu sürenin uzatılması mümkün değildir.

Coğrafi işaretler, Menşe Adı ve Mahreç İşareti olarak ikiye ayrılmaktadır. 

Menşe Adı
Bir ürünün;
- Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanması
- Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması
- Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması durumunda “menşe adını” belirtir. 

Mahreç İşareti
Bir Ürünün;
- Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, veya bölgeden kaynaklanması
- Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş olması 
- Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması , durumunda “mahreç işareti” göstergesini belirtir.

Türk Patent Enstitüsü’nde Tescil Edilen Coğrafi İşaretler

Aynı madde uyarınca Entegre Devre Topoğrafyası “Entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren, üretim amacıyla hazırlanmış ve herhangi bir formatta sabitlenmiş görüntüler dizisi olup, her görüntü entegre devrenin üretiminin herhangi bir aşamasındaki yüzeyinin tamamının veya bir kısmının görünüm” olarak tanımlanmaktadır.

Islahçı haklarında koruma süresi tescilden itibaren yirmibeş yıl olup, ağaçlar, asmalar ve patates için bu süre otuz yıldır.

Islahçı Hakkını korumak isteyen kişiler 5042 sayılı Kanun’un 32. ve 33. maddeleri uyarınca Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na aşağıdaki hususları da içeren bir dilekçe ile başvurmalıdır.;

       a) Başvuru sahibinin veya varsa vekilinin adı ve adresi.

    b) Başvuruyu yapan ıslahçının kendisi değilse, ıslahçının adı ve adresi ile hakkın ıslahçıdan ne şekilde alındığını gösterir bilgi ve belge.

    c) Çeşidin botanik sınıflandırmadaki Türkçe ve Latince ismi.

    d) Çeşit için önerilen isim veya ıslahçının kullandığı geçici bir isim.

    e) Daha önceki bir başvurudan dolayı rüçhan hakkı talep ediliyorsa, ilk başvurunun yapıldığı tarih ve makam.

    f) Çeşidin teknik özellikleri.

    g) Çeşitle ilgili daha önce ticari bir işlem yapılmışsa, buna ait bilgi ve belgeler.

    h) Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Başvuru Ücretinin ödendiğine dair belge.

    ı) Çeşidin coğrafi orijini.

Hüsnüniyet kaidelerine aykırı hareketler hususiyle şunlardır:

Başkalarını veya onların emtiasını, iş mahsullerini, faaliyetlerini yahut ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya lüzumsuz yere incitici beyanlarla kötülemek;

1. Başkasının ahlakı veya mali iktidarı hakkında hakikata aykırı malumat vermek;
2. Kendi şahsi durumu, emtiası, iş mahsulleri, ticari faaliyeti veya ticari işleri hakkında yanlış veya yanıltıcı malumat vermek veyahut; üçüncü şahıslar hakkında aynı şekilde hareket etmek suretiyle rakiplerine nazaran onları üstün duruma getirmek;
3. Paye, şahadetname veya mükafat almadığı halde bunlara sahip imişçesine hareket ederek müstesna kabiliyete malik bulunduğu zannını uyandırmaya çalışmak veya buna müsait olan yanlış unvan yahut mesleki adlar kullanmak;
4. Başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticaret işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalariyle iltibasa meydan verebilecek surette, ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veya bilmiyerek, satışa arz etmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursa olsun elinde bulundurmak;
5. Üçüncü şahısların müstahdemlerine, vekillerine veya diğer yardımcılarına, onları vazifelerini ihlale sevk etmek suretiyle kendisine veya başkasına menfaatler sağlamak maksadiyle veya bu kabil menfaatleri sağlamaya elverişli olacak surette, müstehak olmadıkları menfaatler temin veya vadetmek;
6. Müstahdemleri, vekilleri veya diğer yardımcı kimseleri iğfal suretiyle, istihdam edenin veya müvekillerinin imalat veya ticaret sırlarını ifşa ettirmek veya ele geçirmek;
7. Hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir şekilde elde ettiği veya öğrendiği imalat veya ticaret sırlarından haksız yere faydalanmak veya onları başkalarına yaymak;
8. Hüsnüniyet sahibi kimseleri iğfal edebilecek surette hakikata aykırı hüsnühal ve iktidar şahadetnameleri vermek;
9. Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname, mukavele yahut mesleki veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet etmemek.

Haksız Rekabet Halinde Aşağıdaki Çeşitli Davalar ve Talepler İleri Sürülebilir
Haksız rekabet yüzünden müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari işletmesi veya diğer iktisadi menfaatleri bakımından zarar gören veya böyle bir tehlikeye maruz bulunan kimse:

    a) Fiilin haksız olup olmadığının tesbitini;

    b) Haksız rekabetin men’ini;

    c) Haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini;

    d) Kusur varsa zarar ve ziyanın tazminini;

    e) Borçlar Kanununun 49 uncu maddesinde gösterilen şartlar mevcutsa manevi tazminat verilmesini;

    istiyebilir. Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hakim, haksız rekabet neticesinde davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına dahi hükmedebilir.

    Haksız rekabet yüzünden iktisadi menfaatleri haleldar olan müşteriler de birinci fıkrada yazılı davaları açabilirler.

    Ticaret ve sanayi odaları, esnaf dernekleri, borsalar ve nizamnamelerine göre azalarının iktisadi menfaatlerini korumaya salahiyetli bulunan diğer mesleki ve iktisadi birlikler dahi kendilerinin veya şubelerinin azaları bir ve ikinci fıkralar gereğince dava açmak hakkını haiz oldukları takdirde (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı davaları açabilirler.

    Birinci fıkranın b ve c bentleri gereğince bir kimse aleyhine verilmiş olan hüküm, haksız rekabete mevzu olan malları, doğrudan doğruya veya dolayısiyle ondan elde etmiş olan şahıslar hakkında da icra olunur.

Ayrıca bkz.: Haksız Rekabet İle İlgili Literatür